Wartości niematerialne i prawne w KSR oraz nowej klasyfikacji budżetowej 2027 – nakłady, ujęcie, amortyzacja i klasyfikacja wydatków bieżących i majątkowych

1. Nowy Krajowy Standard Rachunkowości dotyczący wartości niematerialnych i prawnych (WNiP) – cel, zakres i główne założenia:
a. tło i przyczyny opracowania standardu – rozbieżności w praktyce księgowej;
b. zbieżność z MSR 38 i kluczowe różnice: brak nieamortyzowania WNiP, limit 5 lat, brak modelu przeszacowania;
c. zakres standardu i wyłączenia (wartość firmy, waluty wirtualne, PPP, transakcje nabycia ZCP).

2. Definicja i warunki uznawania składnika majątku za WNiP:
a. warunki ogólne: kontrola, identyfikowalność, przyszłe korzyści ekonomiczne;
b. chmura obliczeniowa (SaaS) a WNiP – kiedy usługa, kiedy aktywo;
c. model subskrypcyjny – koszty okresu vs rozliczenia międzyokresowe;
d. wyłączenia z WNiP: licencje OEM, służebności, prawa rzeczowe, relacje z klientami.

3. Typowe kategorie WNiP w świetle projektu KSR:
a. Autorskie prawa majątkowe, licencje (terminowe, bezterminowe, wielostanowiskowe, sublicencje);
b. Know-how – warunki uznania; prace rozwojowe – warunki aktywowania (art. 33 ust. 2 uor).

4. Wycena początkowa wartości niematerialnych i prawnych:
a. cena nabycia: cena zakupu, koszty zakupu, koszty dostosowania;
b. koszt wytworzenia prac rozwojowych; koszty finansowania zewnętrznego;
c. koszty wdrożenia oprogramowania a wartość początkowa WNiP;
d. koszty szkoleń i reklamy – wyłączenia; WNiP nieodpłatne i z dotacji.

5. Koszty ponoszone w okresie używania WNiP:
a. zasada: WNiP nie ulepsza się – różnica wobec ŚT;
b. aktualizacje, upgrade, rozszerzenie licencji – nowy obiekt czy koszt okresu;
c. przedłużenie licencji – wydłużenie okresu użyteczności vs nowy składnik WNiP.

6. Amortyzacja WNiP w świetle projektu KSR:
a. okres amortyzacji: określony, nieokreślony, limit 5 lat;
b. metody amortyzacji: liniowa, naturalna, degresywna;
c. jednorazowy odpis niskocennych WNiP; coroczna weryfikacja; testy utraty wartości.

7. Zaprzestanie ujmowania WNiP – ewidencja i inwentaryzacja.

8. Reforma klasyfikacji budżetowej – kluczowe zmiany dla WNiP:
a. nowy układ 5 grup wydatków (art. 124 ufp);
b. nowe zasady numeracji paragrafów;
c. nowy art. 40a ufp – wytyczne MF w zakresie przypisywania paragrafów do kont księgowych.

9. Klasyfikacja budżetowa zakupu WNiP – nowe paragrafy majątkowe:
a. §711 – WNiP amortyzowane jednorazowo (dawne §421/§430, gr. 4 BP / gr. 040 JST);
b. §712 – WNiP amortyzowane liniowo (dawne §606/§612/§614, gr. 4 BP / gr. 040 JST);
c. §720 – inwestycje obejmujące WNiP (wytworzenie, prace rozwojowe);
d. likwidacja §472 Amortyzacja – konsekwencje dla ewidencji WNiP.

10. Klasyfikacja budżetowa nakładów bieżących związanych z WNiP:
a. §682 Usługi informatyczne (dawne §430); §687 Usługi pozostałe (wdrożenia, konfiguracje);
b. §778 Materiały (nośniki, dokumentacja); §636-§638 Szkolenia z obsługi WNiP;
c. §631 Najem i dzierżawa WNiP (dawne §430).

11. SaaS i chmura – klasyfikacja budżetowa:
a. SaaS jako usługa – §682/§687 (bieżący), nie §711/§712;
b. rozgraniczenie: licencja (§711/§712) vs usługa (§682/§687);
c. elementy kontrolowane w projekcie SaaS (konfiguracje, prace rozwojowe) – §720.

12. Klucz przejścia dla paragrafów dotyczących WNiP:
a. §421 do §701 (ŚT) + §711 (WNiP) + §778 (materiały);
b. §606/§612/§614 do §702 (ŚT) + §712 (WNiP);
c. §430 do §631 + §682 + §687 i inne.

13. Klasyfikacja wydatków na WNiP – przykłady praktyczne:
a. licencja ERP (§711 vs §712), licencja wielostanowiskowa, wdrożenie systemu FK (§687 vs §720);
b. hosting aplikacji (§687), zakup certyfikatu SSL (§682), odnowienie domeny;
c. aktualizacja oprogramowania – §682 (bieżący) czy §712 (majątkowy);
d. szkolenie z obsługi systemu (§636-§638) vs konfiguracja systemu (§687/§720);
e. oprogramowanie w modelu subskrypcyjnym vs licencja wieczysta – różne paragrafy.

14. Przykłady naruszeń dyscypliny finansów publicznych w kontekście WNiP i klasyfikacji budżetowej:
a. naruszenia FP przy nieprawidłowej klasyfikacji wydatków na WNiP;
b. zmiana planu finansowego – ryzyka przekroczenia uprawnień budżetowych;
c. postępowanie przed Rzecznikiem Dyscypliny FP – kary i procedura;
d. studium przypadków najczęstszych naruszeń.

15. Zagadnienia problemowe:
a. zakup środka trwałego o wartości do 10.000 zł – nakłady na wyposażenie i drobne zakupy (niszczarki, drukarki, laptopy, zszywacze, dziurkacze) amortyzowane jednorazowo;
b. czy panele fotowoltaiczne montowane w szkole lub placówce kultury klasyfikować w rozdziale 40022 „Odnawialne źródła energii”;
c. gdzie klasyfikować usługi pocztowe po likwidacji §430;
d. jak ująć wydatek majątkowy (§701/§702) przy braku progu wartościowego – problem środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (WNiP);
e. czy zakup drukarki za 5.000 zł (środek trwały amortyzowany jednorazowo) kwalifikować na nowy §778 (wydatki bieżące) czy §701/§702 (wydatki majątkowe);
f. czy polityka rachunkowości jednostki (np. ustanowiony próg 500 zł) determinuje ujęcie wydatku w §701/§702 czy w §778;
g. zakup pomocy dydaktycznych powyżej 10.000 zł – środek trwały w §702 czy nadal wydatek bieżący;
h. kaucja za butelki – gdzie ją klasyfikować i czy w ogóle stanowi dochód/wydatek budżetowy;
i. jak przeprowadzić przejście na koniec 2026 r. ze starej na nową klasyfikację paragrafową;
j. czy za nieprawidłowe przyporządkowanie paragrafu grozi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych;
k. czy polityka rachunkowości wymaga zmiany w związku z nową klasyfikacją budżetową;
l. czy plan finansowy jednostki budżetowej będzie sporządzany według grup wydatków czy według paragrafów.

16. Odpowiedzi na pytania uczestników szkolenia.